بخش  هفدهم و پایانی *دکتر محمدحسن ابریشمی

د. گزارش اقدامات وزارت کشاورزی در مبارزه با ملخ دریایی در اسفند ۱۳۳۰
در اول اسفندماه سال ۱۳۳۰ هجوم میلیونی ملخ‌های دریایی به ایران آغاز شد و بخش‌های پهناوری از مناطق کشور را در نوردیده. ادارة کل دفع آفات نباتی، وابسته به وزارت کشاورزی، گزارشی از اقدامات انجام شده به‌مدت حدود پنج ماه (از اول اسفند ۱۳۳۰تا اواخر تیر ۱۳۳۱) ارائه داده که خلاصه‌ای از آن در فصلنامه کشاورزی (تنها مجله در حوزة کشاورزی، همان سال)، چاپ و منتشر شده است. در پایان گزارش موصوف، طی شرحی با قلم برجسته‌تر، وزارت کشاورزی ایران از کشورهای یاری دهنده در مبارزه با ملخ تشکر کرده است؛ مطالب گزارش موصوف ذیل عناوین «هجوم ملخ دریایی به ایران؛ خلاصه اقداماتی که تا تاریخ ۲۶/۴/۱۳۳۱ برای مبارزه با این آفت شده است» به این شرح آمده است:
۱- اولین تاریخ حمله ملخ دریایی به خاک ایران اول اسفندماه ۱۳۳۰ (۲۱ فوریه ۱۹۵۲) بوده است. در این تاریخ ملخ به خاک خوزستان وارد و بعد نیز به فارس و سایر آستان‌ها و شهرستان‌های کرمان، عباسی [ بندرعباس]، کرمانشاه، خرم‌آباد، زاهدان، بیرجند، مشهد، یزد، اصفهان و اخیراً شهرستان‌های کاشان و دامغان را آلوده کرده است.
۲- مساحت کل اراضی تخم‌ریزی شده ۷۸۰  هزار هکتار و مساحت مبارزه شده یک میلیون و ۴۴ هزار و ۶۸۱  هکتار است.
۳- مواد و وسایل: مواد و سموم دفع ملخ و همچنین وسایط نقلیه موتوری و تعداد نفراتی که در مبارزه شرکت داشته‌اند به‌اندازه کافی بوده است.
۴- عده‌ هواپیمای سمپاش: علاوه بر ۶ هواپیمای سمپاش که در سال گذشته از طرف دولت امریکا در خاتمة مبارزه[با ملخ] به ایران اهدا شده بود در سال جاری نیز ۲ هواپیمای سمپاش از طرف دولت آمریکا و ۱۰ هواپیمای سمپاش و یک هواپیمای دوموتوره از طرف اتحاد جماهیر شوروی برای شرکت و استفاده در مبارزه با ملخ دریایی سال جاری اعزام گردیده است. مساحت مبارزه شده به‌وسیله هواپیما در فارس و کرمان و خوزستان و یزد جمعاً ۳۶۴۱۴۶ هکتار است.
۵- وضع کلی مبارزه در تاریخ ۲۶/۴/۱۳۳۱ (۱۷ ژوئیه ۱۹۵۲) تا این تاریخ مبارزه در مناطق خوزستان، زاهدان، بیرجند، عباسی و مناطق گرمسیری و مرکزی فارس و مناطق گرمسیری کرمان و کرمانشاه به‌کلی خاتمه یافته و فعلاً فقط در مناطق شمالی فارس، حومه کرمانشاه، حومه کرمان و یزد و مختصری در کاشان و دامغان و اصفهان مبارزه در جریان است که تا پایان ده روزه اول مردادماه ۱۳۳۱ (۳۱ ژوئیه ۱۳۵۲) مبارزه این نقاط نیز با موفقیت کامل خاتمه خواهد یافت.
وزارت کشاورزی از همکاری صمیمانه کشورهای[ایالات] متحده آمریکا، اتحاد جماهیر شوروی، هندوستان، پاکستان، ترکیه و سازمان خواربار جهانی که کمک‌های ذی‌قیمت و موثری در مبارزه با ملخ دریایی سال جاری به ایران کرده‌اند تشکر می‌کند.
ه. گزارش وزارت کشاورزی از مبارزة توفیق آمیز با ملخ دریایی در سال ۱۳۳۲
در نخستین شمارة سال هیجدهم مجلة کشاورز ذیل عنوان «مبارزه با ملخ دریایی در سال ۱۳۳۱-۱۳۳۲؛ بر اثر این مبارزه اندک خسارتی به محصول وارد نیامده است» گزارشی کوتاه، از هجوم مجدد ملخ دریایی در ۶ مهرماه ۱۳۳۱ به نواحی جنوبی ایران و سرآغاز عملیات مبارزه در اسفندماه همان سال و خاتمة آن در مرداد ۱۳۳۲ به این شرح آمده است:
هجوم دسته‌های ملخ دریایی به نواحی جنوبی ایران از تاریخ ۶/۷/۳۱ شروع شد و به‌تدریج سایر نواحی جنوب و جنوب غربی و شرقی و مرکزی ایران را به‌شدت آلوده ساخت. عملیات مبارزه از تاریخ ۶/۱۲/۳۱ شروع شد و در تاریخ ۹/۵/۳۲ پایان یافت.
در این عملیات جمعاً ۲۲۸۸ نفر کارشناس و مأمور فنی، ۳۶۷۰۰۰ نفر روز کارگر] و همچنین۱۱۹۰۰۰ نفر روز سرباز و ۷۰۲۰ دستگاه وسیله نقلیه موتوری و ۱۸ فروند هواپیمای سمپاش شرکت داشت؛ و با مصرف ۶۶۰۰ تن سبوس و بلغور جو و صدتن سم B. H. C وارسنیکنی و ۲۰۵۲۰ لیتر آلدرین و ۴۶۶۴۰۰ لیتر گازوئیل جمعاً در ۱۰۷۳۵۴۹ هکتار به طرق شیمیایی و مکانیکی و همچنین به‌وسیله هواپیما در]نواحی[فارس، خوزستان، کرمان، بلوچستان [و شهرهای] بیرجند، کرمانشاه، مشهد، اصفهان، خرم‌آباد و یزد مبارزه شد؛ و بر اثر این مبارزه اندک خسارتی به محصول وارد نیامد. در این مبارزه دول هندوستان، اتحاد جماهیر شوروی، ترکیه، پاکستان و اداره کمک فنی امریکا و سازمان خواروبار و کشاورزی جهانی با ارسال کنجاله و سبوس و سموم مختلف و سمپاش و وسائط نقلیه و هواپیما و اعزام کارشناس و خلبان به دولت ایران کمک کردند. وزارت کشاورزی از همکاری صمیمانهآنها و همچنین از فداکاری اهالی هر منطقه در این مبارزه تشکر می‌کند.